Sıfır Atık Hareketi 9. Yılına Girdi

Sıfır Atık hareketi, bu yıl Türkiye'nin iklim değişikliği mücadelesinde önemli bir adım atarak, BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı'na (COP31) ev sahipliği yapacak olması nedeniyle 9. yıl temasını '0'dan COP31'e Dünya için Hep Birlikte' şeklinde belirledi.

COP31, Antalya'da gerçekleşecek ve burada ele alınacak olan eylem gündeminin 10 öncelikli teması arasında Sıfır Atık hareketinin yer alacağı belirtiliyor. Bu hareketin, geri dönüşüm ve metan azaltımı konularında dünya genelinde örnek teşkil etmesi amaçlanıyor.

Emine Erdoğan'ın öncülüğünde 27 Eylül 2017'de hayata geçirilen bu proje, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından koordine edilmekte ve 'Dünya Ortak Evimiz' sloganıyla global bir çevre hareketi haline dönüşmüştür.

BM Genel Kurulunda, 14 Aralık 2022'de gerçekleşen oylamada, Türkiye'nin ana sunuculuğunda 105 ülkenin ortak desteğiyle 30 Mart tarihi 'Uluslararası Sıfır Atık Günü' olarak ilan edildi. Emine Erdoğan, BM 77. Genel Kurulu sırasında Sıfır Atık konulu özel oturumda konuşma yapan ilk Türk lider eşi oldu. 12 Nisan 2023'te ise 'BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu' kuruldu ve başkanlığını Emine Erdoğan üstlendi.

BM 78. Genel Kurul toplantıları çerçevesinde Türkevi'nde düzenlenen 'Küresel Sıfır Atık Hareketine Doğru' etkinliğinde Cumhurbaşkanı Erdoğan, 'Küresel Sıfır Atık İyi Niyet Beyanı'na ilk imzayı attı. Çevrim içi platform 25 Eylül itibarıyla 136 ülkeden 459 binden fazla gönüllünün iyi niyet beyanını imzaladığı bir mecra haline geldi. Ayrıca 50'den fazla lider eşi ve uluslararası kuruluşların temsilcileri de bu beyanı imzaladı.

28 Temmuz 2023'te, Sıfır Atık girişimlerinin teşvik edilmesine yönelik bir karar, Hindistan'ın dönem başkanlığını yaptığı G20 Çevre ve İklim Bakanları Toplantısı'nda oy birliğiyle kabul edildi.

Sıfır Atık Projesi, toplamda 7 uluslararası ödül kazanarak başarısını tescilledi. Proje sayesinde Türkiye, 2017 yılından beri çevre koruma alanında enerji tasarrufu, sera gazı salımının azaltılması ve atık depolama gibi birçok alanda önemli kazanımlar elde etti.

Bugüne kadar 220 bin bina ve yerleşkede Sıfır Atık Yönetim Sistemi'ne geçiş sağlandı. 2017 yılında %13 olan geri kazanım oranı, her yıl artırılarak 2024'te %36,08, 2025'te ise %37,53 seviyesine ulaşması hedefleniyor. Türkiye, 2035 yılında geri kazanım oranını %60, 2053'te ise %70'e çıkarmayı amaçlıyor.

Proje çerçevesinde 28 milyon kişiye eğitim verildi ve toplamda 90 milyon ton geri kazanılabilir atık ekonomiye kazandırıldı. Bu miktar, ülke ekonomisine 365 milyar lira katkı sağladı. Ayrıca, geri kazanılan atıklarla 54 milyon hanenin bir yıllık elektrik ihtiyacına eşdeğer 270 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu sağlandı.

Türkiye'deki ormanların %7'sine denk gelen 613 milyon ağacın kesilmesi önlendi ve yaklaşık 36 milyon aracın yıllık karbon salımına eş değer 180 milyon ton sera gazı salımının önüne geçildi.

Sıfır Atık hareketinin önemli projelerinden biri olan Sıfır Atık Mavi Hareketi de 10 Haziran 2019'da Erdoğan'ın himayelerinde başlatıldı. Eylül ayı itibarıyla yaklaşık 375 bin ton deniz çöpü toplandı. Bu kapsamda, deniz çayırlarını koruyacak sistemler devreye alındı ve deniz ekosistemini tehdit eden dip çamurunun temizlenmesi için çalışmalar başlatıldı.

Dijital altyapı için DERİA Göcek Körfezi Dijital Mapa Şamandıra Yönetim Sistemi kuruldu ve teknelere dijital rezervasyon imkanı sağlandı. 1 Temmuz itibarıyla başlayan Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Yönetim Sistemi ile 25 Eylül itibarıyla 326 milyon 622 bin ambalaj toplandı. DOA sistemine kayıtlı kullanıcı sayısı ise 3 milyon 300 bine ulaştı.

Bakanlık, çevreye zarar veren tek kullanımlık plastiklerin kullanımını azaltmak için yeni yönetmelik hazırlıklarını sürdürüyor. Sıfır Atık kapsamında birçok kurum ve kuruluşla iş birlikleri gerçekleştirildi.